Darowizna od rodziców w 2024 r. – zwolnienie z podatku

2024-01-26 /

Darowizna jest jedną z najczęściej zawieranych umów pomiędzy rodzicami a dziećmi, na podstawie której dochodzi do nieodpłatnego przekazania takich części majątku jak środki pieniężne, rzeczy ruchome czy nawet nieruchomości. Czynność ta rodzi jednak obowiązek zapłaty podatku od spadków i darowizn. Kiedy możemy zostać zwolnieni z jego zapłaty? Czy każdą darowiznę należy zgłosić do Urzędu Skarbowego? O tym jak w świetle przepisów prawa wygląda darowizna od rodziców w 2024 roku, dowiecie się Państwo z dzisiejszego wpisu.

KWOTY WOLNE OD PODATKU W 2024 ROKU

Z dniem 1 lipca 2023 r. doszło do nowelizacji przepisów Ustawy o podatku od spadków i darowizn. Na mocy wprowadzonych zmian, została zwiększona kwota wolna od podatku.

W dalszym ciągu kwota zwolniona z opodatkowania zależy od przynależności osoby obdarowanej, czyli nabywcy darowizny, do danej grupy podatkowej.

Aktualnie opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

  • 36 120 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej,
  • 27 090 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej,
  • 5 733 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

Darowizna, której wartość nie przekracza powyżej wskazanych kwot, nie rodzi obowiązku podatkowego i nie wymaga zgłoszenia do Urzędu Skarbowego.

W celu obliczenia kwoty wolnej od podatku, należy zsumować wszystkie darowizny otrzymane od tej samej osoby w roku, w którym darowizna miała miejsce oraz w ciągu pięciu poprzednich lat.
Przykładowo, do wartości darowizny przekazanej w 2024 r., należy doliczyć także wartości darowizn przekazywanych w latach 2019 – 2023.

Warto zatem pamiętać, żeby dokumentować otrzymanie darowizny, zawierając odpowiednią umowę, aby można było z łatwością ustalić czy kwota zwolniona od opodatkowania nie została przekroczona.

GRUPY PODATKOWE

Kluczowe znaczenie, podczas omawiania zagadnienia darowizny, ma przede wszystkim grupa podatkowa, do której należy osoba, która nabywa darowiznę. To na niej ciąży obowiązek zgłoszenia darowizny oraz zapłaty należnego podatku. Zaliczenie do danej grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której zostały nabyte składniki majątku.

Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

  • do grupy I – małżonka (obecnego oraz byłego), zstępnych (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępnych (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów,
  • do grupy II – zstępnych rodzeństwa (np. siostrzeniec), rodzeństwo rodziców (ciocia, wujek), zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa (np. żona brata) i rodzeństwo małżonków (np. szwagier), małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych,
  • do grupy III – innych nabywców.

W ramach I grupy podatkowej, wyodrębniona została tzw. zerowa grupa podatkowa, do której należą małżonkowie, zstępni, wstępni, psierb, rodzeństwo, ojczym i macocha. To właśnie ta grupa podatkowa ma możliwość skorzystania z całkowitego zwolnienia z obowiązku podatkowego, niezależnie od wartości darowizny, po spełnieniu poniżej wskazanych warunków. Jest to tzw. darowizna w najbliższej rodzinie.

Pozostałe osoby, należące do I grupy podatkowej, tj. teściowie, synowa i zięć, są zwolnione z zapłaty podatku od spadków i darowizn, jedynie do kwoty wolnej z opodatkowania. A zatem darowizna na rzecz teściów, synowej i zięcia po przekroczeniu kwoty 36 120 zł wymaga zgłoszenia do Urzędu Skarbowego i zapłaty podatku.

Chciałabym w tym miejscu również podkreślić, iż w świetle przepisów, zawartych w Ustawie o podatku od spadków i darowizn, za rodziców uważa się również osoby, które przysposobiły dziecko, osoby tworzące rodzinę zastępczą, prowadzące rodzinny dom dziecka lub pracujące z dziećmi w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej.

ZWOLNIENIE Z PODATKU – WARUNKI

Poniżej przedstawię warunki, jakie należy spełnić, aby uzyskać zwolnienie z opodatkowania darowizny, przekazywanej przez rodzica na rzecz dziecka:

  • darowizna, której wysokość przekroczy kwotę 36 120 zł, musi zostać zgłoszona właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego przez osobę, która darowiznę otrzymała.
    Do tej kwoty doliczamy wysokość wszystkich darowizn, jakie były przekazywane od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających darowiznę, której dotyczy zgłoszenie.
  • zgłoszenia darowizny należy dokonać w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli darowizna nie wymaga dla swojej ważności szczególnej formy przewidzianej przepisami prawa, np. w postaci aktu notarialnego, to obowiązek podatkowy powstaje z chwilą spełnienia świadczenia.
    Ważne! W przypadku osób, nienależących do zerowej grupy podatkowej, termin na zgłoszenie darowizny wynosi miesiąc.
  • darowizna środków pieniężnych musi zostać udokumentowana, np. potwierdzeniem wykonania przelewu, wydrukiem z konta bankowego.
    Darowizna w gotówce może zostać zakwestionowana przez organ podatkowy, w konsekwencji czego będzie podlegała opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

NIEZGŁOSZENIE DAROWIZNY DO URZĘDU SKARBOWEGO

Niezgłoszenie otrzymanej darowizny do Urzędu Skarbowego w odpowiednim terminie, pozbawi nas możliwości skorzystania ze zwolnienia i będzie skutkowało koniecznością zapłaty podatku, zgodnie ze stawkami właściwymi dla I grupy podatkowej. Może również prowadzić do zastosowania przez organ podatkowy opodatkowania karnego, w wysokości do 20 % stawki podatku. Dlatego tak istotnym jest, aby otrzymując darowiznę, pamiętać o spełnieniu wszelkich wymaganych formalności.

PODSUMOWANIE

Darowizna od rodzica na rzecz dziecka do kwoty 36 120 zł jest zwolniona z opodatkowania i nie ma konieczności jej zgłaszania do Urzędu Skarbowego.
Natomiast otrzymaną od rodziców darowiznę, której wartość przekracza kwotę 36 120 zł, należy zgłosić do Urzędu Skarbowego. Pamiętając jednocześnie, iż aby skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania, należy dokonać zgłoszenia w wyznaczonym terminie oraz odpowiednio dokumentując daną czynność.

Jeżeli mają Państwo jakiekolwiek pytania, związane z tematyką darowizny, bardzo chętnie na nie odpowiem.