BEZPŁATNE ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE NA NFZ

2024-02-20 /

Jednym z podstawowych praw pacjenta jest prawo do świadczeń zdrowotnych. Aby móc w pełni korzystać ze swoich uprawnień, pacjenci powinni posiadać niezbędne informacje o podstawowych zasadach, obowiązujących w systemie opieki zdrowotnej, w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. O tym gdzie, kiedy i w jakich sytuacjach, możemy się zgłosić po pomoc medyczną, przeczytacie Państwo w dzisiejszym wpisie.

KOMU PRZYSŁUGUJE PRAWO DO BEZPŁATNEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ?

Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, jednak prawo do skorzystania z bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej, czyli finansowanej ze środków publicznych, przysługuje osobom ubezpieczonym. Będą to osoby ubezpieczone obowiązkowo, dobrowolnie, a także inne osoby, które są uprawnione do korzystania ze świadczeń zdrowotnych, po spełnieniu warunków określonych w Ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

JAK SPRAWDZIĆ CZY JESTEM UBEZPIECZONY?

Placówki zapewniające bezpłatną opiekę zdrowotną w ramach NFZ, dysponują systemem Elektronicznej Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców (tzw. eWUŚ). Jest to system, który umożliwia natychmiastowe zweryfikowanie, czy przysługuje nam prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych. Informacje w systemie są codziennie aktualizowane, na postawie danych zebranych m. in. w ZUS i KRUS.

Zdarza się, że podczas rejestracji w podmiocie medycznym system eWUŚ wyświetli nas „na czerwono”. Kiedy taka sytuacja może wystąpić? Najczęściej zdarza się to wówczas, gdy pracodawca nie zgłosił pracownika lub członka jego rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego, zgłoszenie to zawiera błędy, czy pracodawca najzwyczajniej nie odprowadza za nas składek. W konsekwencji czego w systemie możemy figurować jako osoby nieubezpieczone. Jeżeli jesteśmy przekonani o naszym prawie do świadczeń, możemy wówczas wypełnić odpowiednie oświadczenie o posiadaniu ubezpieczenia. Na jego podstawie zostaniemy przyjęci do lekarza. Jednocześnie pamiętajmy o wyjaśnieniu zaistniałej sytuacji u naszego pracodawcy, jako płatnika składek, czy odpowiednio w ZUS.

Jeżeli chcielibyśmy we własnym zakresie sprawdzić czy posiadamy prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, pomoże nam w tym Internetowe Konto Pacjenta (IKP). W zakładce „Prawo do świadczeń” znajdziemy niezbędne informacje, które możemy bez problemu zweryfikować przed planowaną wizytą u lekarza.

SYSTEM OPIEKI ZDROWOTNEJ W POLSCE

System bezpłatnej opieki zdrowotnej w Polsce, składa się z trzech podstawowych filarów, do których należą:

  • PODSTAWOWA OPIEKA ZDROWOTNA,
  • LECZENIE SPECJALISTYCZNE, CZYLI AMBULATORYJNA OPIEKA ZDROWOTNA,
  • SZPITAL.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w Polsce nie obowiązuje tzw. rejonizacja. Co znaczy, że pacjent ma prawo wyboru dowolnej placówki medycznej, w której chciałby podjąć leczenie, bez względu na jego miejsce zamieszania.

Istnieje również opieka koordynowana, o której pragnę jedynie zasygnalizować. Natomiast szersze omówienie tej tematyki pozostawię na osobny wpis.

PODSTAWOWA OPIEKA ZDROWOTNA (POZ)

  • Świadczenia zdrowotne w placówce podstawowej opieki zdrowotnej udzielane są od poniedziałku do piątku, w godzinach od 8:00 do 18:00.
  • Pacjent ma prawo złożenia deklaracji w jednej, dowolnie wybranej przez siebie placówce POZ, która ma podpisaną umowę z NFZ. Pacjent ma również prawo do bezpłatnej zmiany świadczeniodawcy dwa razy w ciągu roku, każda kolejna zmiana to koszt w wysokości 80 zł.
  • Pacjent ma prawo wyboru w deklaracji tylko jednego lekarza, pielęgniarki oraz położnej.
  • Lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), nazywanym również lekarzem pierwszego kontaktu czy lekarzem rodzinnym, może być: specjalista medycyny rodzinnej, specjalista chorób wewnętrznych (internista), specjalista pediatrii (w przypadku dzieci) oraz lekarz bez specjalizacji, posiadający uprawnienia do udzielania świadczeń w ramach POZ.
  • Rejestrując się na wizytę pacjent może udać się do dowolnie wybranego przez siebie lekarza POZ, nie musi być to osoba wskazana w deklaracji.
  • Do świadczeń zdrowotnych realizowanych przez poradnie POZ należą świadczenia profilaktyczne, diagnostyczne, lecznicze, rehabilitacyjne oraz pielęgnacyjne z zakresu medycyny ogólnej, rodzinnej, chorób wewnętrznych i pediatrii.
  • Świadczenia zdrowotne przez poradnie POZ udzielane są w formie teleporady, osobiście oraz w ramach wizyt domowych.

LECZENIE SPECJALISTYCZNE, CZYLI AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALSTYCZNA (AOS)

  • Jeżeli lekarz POZ uzna, że pacjent potrzebuje leczenia specjalistycznego, wydaje skierowanie do lekarza specjalisty.
  • Skierowanie jest ważne do chwili jego realizacji lub do czasu ustania przyczyny, z powodu której zostało wystawione. Nowe skierowanie będzie potrzebne dopiero w wypadku, gdy pacjent będzie wymagał leczenia u specjalisty z powodu innej przyczyny lub gdy zrealizuje skierowanie, umawiając się na wizytę w poradni specjalistycznej.
  • Skierowanie od lekarza POZ nie jest konieczne, gdy pacjent chce udać się do psychiatry, onkologa, dentysty, wenerologa, ginekologa oraz położnika.
  • Ze skierowaniem możemy udać się do jednej, wybranej przez siebie przychodni specjalistycznej, która udziela bezpłatnych świadczeń zdrowotnych w ramach NFZ.
  • Lekarz specjalista podczas pierwszej wizyty podejmuje decyzję, czy wystarczająca będzie jednorazowa konsultacja, czy konieczne jest objęcie pacjenta leczeniem stałym. W pierwszym wypadku, lekarz specjalista odeśle pacjenta do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Natomiast w przypadku objęcia opieką specjalistyczną i koniecznością wykonania niezbędnych badań, skierowania na dalsze badania wydaje już lekarz specjalista.
  • Świadczenia zdrowotne przez poradnie specjalistyczne mogą być udzielane w formie teleporady oraz osobiście. Warto również wiedzieć, że w uzasadnionych medycznie przypadkach porada specjalistyczna może odbyć się również w domu pacjenta.

NOCNA I ŚWIĄTECZNA OPIEKA ZDROWOTNA

  • Świadczenia zdrowotne, w ramach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, udzielane są od poniedziałku do piątku, w godzinach od 18:00 do 8:00 dnia następnego oraz całodobowo w dni wolne od pracy oraz w święta.
  • Pomoc medyczną w punktach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej można uzyskać jedynie w przypadkach:
  1. nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia, jednak gdy nie ma objawów sugerujących na bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia,
  2. kiedy zastosowane środki domowe lub leki dostępne bez recepty nie przyniosły spodziewanej poprawy,
  3. gdy zachodzi obawa, że oczekiwanie na otwarcie placówki POZ może znacząco niekorzystnie wpłynąć na stan zdrowia pacjenta.
  • W powyżej wskazanych sytuacjach, pacjent może udać się do dowolnego punktu, który realizuje wskazane świadczenia, niezależnie od miejsca swojego zamieszkania czy złożonej deklaracji w placówce POZ.
  • Lekarz dyżurujący, w ramach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, udziela porad telefonicznie, w placówce do tego przeznaczonej (w warunkach ambulatoryjnych) lub w domu pacjenta (jedynie w przypadkach medycznie uzasadnionych).

SZPITAL

  • Do szpitala możemy zostać skierowani zarówno przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, jak i przez poradnię specjalistyczną.
  • Skierowanie na leczenie szpitalne jest ważne do czasu ustalenia terminu przyjęcia pacjenta do szpitala.
  • Pacjent, otrzymując skierowanie do szpitala, kontaktuje się z dowolną placówką, posiadającą podpisaną umowę z NFZ i zostaje wpisany na listę oczekujących.
  • Bez skierowania można zgłosić się do dowolnie wybranego szpitala: po wypadku, po zatruciu, z urazem, kiedy rozpoczął się poród, w sytuacji zagrożenia życia lub w sytuacji nagłego pogorszenia się zdrowia.

NUMERY ALARMOWE I KIEDY WEZWAĆ POGOTOWIE?

  • 999 – jest to numer alarmowy pogotowia ratunkowego, dzwoniąc pod ten numer powinniśmy zostać bezpośrednio połączeni z dyspozytorem medycznym. Co ciekawe, zgodnie ze statystykami to pod tym numerem mamy możliwość na szybszą obsługę połączenia, niż w przypadku numeru 112.
  • 112 – jest to numer alarmowy obowiązujący w całej Unii Europejskiej. Służy do powiadamiania w sytuacji zagrożenia zdrowia, życia, ale również mienia. Połączenie odbierze operator, który w zależności od zaistniałej sytuacji powiadomi o niej odpowiednie służby, takie jak: pogotowie, straż pożarną, policję, służby ratownictwa wodnego itp., albo bezpośrednio połączy z właściwą służbą.

Karetkę pogotowia wzywamy jedynie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia, sytuacji nagłej, której skutkiem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu, uszkodzenie ciała lub utrata życia, nagłego pogorszenia się stanu osoby chorej, który może prowadzić do uszczerbku na zdrowiu.

IZBA PRZYJĘĆ

  • Izba przyjęć jest jednostką organizacyjną szpitala, pracującą w trybie całodobowym.
  • Na izbie przyjęć świadczenia opieki zdrowotnej udzielane są wyłącznie w trybie nagłym.
  • Izba przyjęć przyjmuje pacjentów:
  1. zgłaszających się samodzielnie w przypadku subiektywnego, nagłego poczucia zagrożenia dla zdrowia lub życia (nie jest wówczas wymagane skierowanie),
  2. przywiezionych przez Zespół Ratownictwa Medycznego,
  3. zgłaszających się na izbę przyjęć na podstawie skierowania lekarza (tzw. przyjęcia pacjentów w trybie planowym).
  • Lekarz dyżurujący na izbie przyjęć, po przeprowadzeniu odpowiednich świadczeń zdrowotnych, może podjąć decyzję o zakwalifikowaniu pacjenta do dalszej hospitalizacji na odpowiednim oddziale szpitalnym.
  • Jeżeli stan zdrowia pacjenta tego wymaga, może on zostać zabezpieczony medycznie i przetransportowany do innej placówki, w celu zapewnienia niezbędnej opieki.

SZPITALNY ODDZIAŁ RATUNKOWY (SOR)

  • SOR stanowi osobny oddział szpitala, na którym udzielana jest pomoc pacjentowi w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego.
  • SOR udziela świadczeń opieki zdrowotnej, polegającej na wstępnej ocenie stanu zdrowia pacjenta oraz leczeniu niezbędnym do stabilizacji funkcji życiowych pacjenta. Następnie pacjent jest wypisywany albo przyjęty do właściwego oddziału szpitalnego.
  • Na SOR pacjent może zgłosić się bez skierowania.
  • Co istotne, kolejność przyjmowania pacjentów ustalana jest na podstawie stanu zdrowia pacjentów, a nie według czasu ich przybycia na SOR, co znacząco wpływa na czas oczekiwania na pomoc medyczną.
  • Szpitale stosują na SOR tzw. triaż, czyli metodę klasyfikacji pacjentów z uwagi na ich stan zdrowia. Przeprowadza go lekarz, pielęgniarka lub ratownik medyczny. Pacjent jest przydzielany do jednej z kategorii, oznaczonych odpowiednim kolorem, w zależności od stopnia pilności udzielenia świadczeń zdrowotnych.
  • Nie każdy szpital dysponuje Szpitalnym Oddziałem Ratunkowym. Głównie dlatego, że musi on spełniać liczne wymagania zwarte w Ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym, m. in. w zakresie obowiązkowej dostępności odpowiedniego personelu medycznego, całodobowego dostępu do wybranych badań, rodzaju oddziałów dostępnych w palcówce, a nawet dostępu SOR do lądowiska czy lotniska.

Jeżeli mają Państwo jakiekolwiek pytania, dotyczące poruszonej w niniejszym wpisie tematyki, bardzo chętnie na nie odpowiem.